Amsterdam Centre for Inequality Studies (AMCIS)

Het Nederlandse onderwijsstelsel: wat gaat goed en wat kan beter?

8 October 2015

Welke stelselkenmerken van het Nederlandse onderwijs bevorderen het leren, verbeteren de voorbereiding op de arbeidsmarkt, en versterken de socialisatie tot zelfstandige burgers? Op 15 oktober 2015 presenteert een onderzoeksgroep bestaande uit onderwijswetenschappers van de Universiteit van Amsterdam, Maastricht University en Erasmus Universiteit, in samenwerking met het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, op een beleidsconferentie het rapport ‘Onderwijsstelsels vergeleken: leren, werken en burgerschap,’ waarin bovenstaande vragen worden onderzocht. Het rapport en de beleidsconferentie vormen de afsluiting van een vijfjarig onderzoeksproject in opdracht van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek van NWO.

Het Nederlandse onderwijsstelsel heeft een aantal kernelementen die elk nadere discussie behoeven. Zowel de vroege selectie, als de standaardisatie van toetsen en de beroepsgerichtheid van het systeem, zijn regelmatig onderwerp van debat. Hoewel soms de indruk ontstaat dat het Nederlandse onderwijsveld met vele beleidsveranderingen te kampen heeft gehad, laat het onderzoek zien dat deze eigenschappen al sinds jaar en dag het Nederlandse onderwijsbestel karakteriseren.  Aan de hand van internationale vergelijkingen laten de bevindingen in dit onderzoeksproject zien dat daar ook alle reden voor is: deze stelselkenmerken zijn alle van invloed op de realisatie van de centrale functies van het onderwijs. Zo blijkt uit het onderzoek dat centrale toetsing bij de overgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs de sociale ongelijkheid kan verkleinen. Daarnaast wordt de arbeidsmarkt, ook vandaag de dag, beter bediend in een onderwijssysteem met een omvangrijk stelsel van beroepsopleidingen. In vroeg-selecterende onderwijsstelsels zijn sociale en etnische ongelijkheden doorgaans groter, omdat leerlingen uit verschillende milieus in verschillende scholen terecht komen. 

De onderzoekers pleiten naar aanleiding van deze bevindingen voor een open debat over de gevolgen van onze huidige stelstelinrichting voor de realisatie van centrale functies van het onderwijs in Nederland. De onderzoekers willen geenzins ‘oproepen tot het doorvoeren van allerhande ingrijpende wijzigingen in het onderwijsstelsel’, maar zij hopen dat  de bevindingen kunnen bijdragen aan een open debat over de het functioneren van het Nederlandse stelsel.

Naar aanleiding van dit rapport zijn kamervragen gesteld namens de leden Ypma en Jadnanansing (beiden PvdA) aan de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de brede brugklas en het uitstellen van selectie in het voortgezet onderwijs (ingezonden 20 oktober 2015).

Het gehele rapport is hier te downloaden.

AMCIS

Published by  AISSR